Monitoring w szkole i przedszkolu: jakie są przepisy i czy rodzic ma wgląd do nagrań?

Monitoring w szkole i przedszkolu reguluje art. 108a ustawy Prawo oświatowe: kamery wprowadza dyrektor, gdy jest to niezbędne dla bezpieczeństwa uczniów i pracowników albo ochrony mienia, w uzgodnieniu z organem prowadzącym i po konsultacjach z radą pedagogiczną, radą rodziców i samorządem uczniowskim. Nagrania wolno trzymać najwyżej 3 miesiące, a sale lekcyjne, toalety i szatnie są co do zasady wyłączone. Rodzic może wystąpić o dostęp do nagrania z udziałem swojego dziecka na podstawie art. 15 RODO, ale szkoła musi przy tym chronić dane innych dzieci.

Poniżej rozkładamy przepis na części, pokazujemy, jak wygląda sprawa wglądu rodzica, i opisujemy stronę techniczną: gdzie kamery w placówce mają sens, a gdzie są zbędne. Ogólne zasady monitoringu pracowników opisaliśmy osobno we wpisie Co mówią przepisy o monitoringu w firmie?

Jakie przepisy regulują monitoring w szkole?

Podstawą prawną jest art. 108a Prawa oświatowego, a od strony ochrony danych RODO. Prezes UODO wskazuje, że w szkole publicznej przetwarzanie wizerunku uczniów przez monitoring opiera się na art. 6 ust. 1 lit. e RODO (zadanie realizowane w interesie publicznym) w związku z art. 108a i art. 68 ust. 1 pkt 6 Prawa oświatowego, czyli obowiązkiem dyrektora dbania o bezpieczeństwo uczniów i nauczycieli.

Z samego art. 108a wynika kilka twardych warunków:

• Cel: tylko bezpieczeństwo uczniów i pracowników albo ochrona mienia (ust. 1).
• Tryb: decyzję podejmuje dyrektor, w uzgodnieniu z organem prowadzącym (np. gminą) i po konsultacjach z radą pedagogiczną, radą rodziców i samorządem uczniowskim (ust. 1). To konsultacja, a nie zgoda każdego rodzica.
• Nie do kontroli pracy: monitoring nie powinien służyć nadzorowi nad jakością pracy nauczycieli i innych pracowników (ust. 2).
• Zabezpieczenie nagrań: dyrektor uzgadnia z organem prowadzącym środki techniczne i organizacyjne chroniące nagrania (ust. 9).

Obowiązki te działają od 25 maja 2018 r. i według poradnika UODO i MEN dotyczą także systemów zamontowanych wcześniej.

Czy monitoring w przedszkolu podlega tym samym przepisom?

Tak. Art. 4 pkt 1 Prawa oświatowego mówi, że ilekroć ustawa bez bliższego określenia używa słowa „szkoła”, należy przez to rozumieć także przedszkole. Art. 108a dotyczy więc również przedszkoli, a jego treść nie odróżnia placówek publicznych od niepublicznych.

Różnica jest praktyczna, nie prawna. W przedszkolu większość czasu dzieci spędza w salach, które przepis wyłącza z monitoringu, dlatego kamery obejmują zwykle wejście, hol, korytarze i plac zabaw. Szatnia, w której dzieci się przebierają, podlega tym samym wyłączeniom co w szkole. Przy placówkach niepublicznych inna może być podstawa z art. 6 RODO, bo stanowisko UODO o zadaniu publicznym odnosi się do szkoły publicznej. Tu warto ustalić szczegóły z inspektorem ochrony danych.

Czy w klasach, toaletach i szatniach mogą być kamery?

Co do zasady nie. Art. 108a ust. 3 wyłącza z monitoringu:

• pomieszczenia, w których odbywają się zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, czyli sale lekcyjne i sale przedszkolne,
• pomieszczenia, w których uczniowie dostają pomoc psychologiczno-pedagogiczną,
• pokoje odpoczynku i rekreacji pracowników,
• pomieszczenia sanitarnohigieniczne i gabinet profilaktyki zdrowotnej,
• szatnie i przebieralnie.

Wyjątek jest wąski: kamera może się tam pojawić tylko wtedy, gdy jest niezbędna z powodu istniejącego zagrożenia i nie naruszy godności ani innych dóbr osobistych, w szczególności przez techniki uniemożliwiające rozpoznanie osób. Wskazówki Prezesa UODO podają przykład: czasowe objęcie nadzorem szafek, do których ktoś się włamywał, z oprogramowaniem zamazującym sylwetki. Nie jest to podstawa do stałego monitorowania tych pomieszczeń.

Jak długo przechowywany jest monitoring w szkole?

Najwyżej 3 miesiące od dnia nagrania (art. 108a ust. 4). To górna granica, więc szkoła może ustawić krótszy okres, a po jego upływie nagrania podlegają zniszczeniu, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej (ust. 5). UODO w materiałach szkoleniowych dla szkół uznaje za dopuszczalne przechowywanie nagrania incydentu do prawomocnego zakończenia postępowania, w którym jest dowodem.

Technicznie pilnuje tego rejestrator: ustawia się automatyczne nadpisywanie po wybranym okresie i dobiera dysk tak, żeby ten okres faktycznie się zmieścił. Nagranie z incydentu eksportuje się do osobnego, zabezpieczonego pliku, zanim zniknie w cyklu nadpisywania.

Czy rodzic ma wgląd do monitoringu w szkole?

Rodzic może wystąpić z wnioskiem o dostęp do nagrania, na którym jest jego dziecko, ale nie ma prawa do swobodnego przeglądania całego monitoringu. Wniosek opiera się na art. 15 RODO: rodzic działa jako przedstawiciel dziecka, a UODO wymienia osoby obserwowane i ich przedstawicieli wśród tych, którym dostęp do nagrań może przysługiwać.

Ograniczenie wynika wprost z przepisu. Art. 15 ust. 4 RODO mówi, że prawo do uzyskania kopii nie może niekorzystnie wpływać na prawa i wolności innych. Na nagraniu z korytarza prawie zawsze widać inne dzieci, więc szkoła ocenia każdy wniosek osobno i może na przykład zamazać wizerunki osób postronnych albo ograniczyć udostępnienie do fragmentu z udziałem dziecka. Wskazówki UODO podkreślają, że nagranie udostępniane poszkodowanemu nie powinno obejmować osób niezaangażowanych w zdarzenie. Odpowiedź na wniosek szkoła daje bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu miesiąca, z możliwością przedłużenia w sprawach skomplikowanych (art. 12 ust. 3 RODO).

Zasady przekazywania nagrań policji i innym podmiotom opisaliśmy we wpisie Udostępnienie nagrania z monitoringu.

Czy monitoring w szkole trzeba zapisać w statucie?

Przepisy nie wymagają wprost, żeby monitoring był opisany w statucie. Art. 108a ust. 6 każe dyrektorowi poinformować uczniów i pracowników o monitoringu „w sposób przyjęty w danej szkole”, nie później niż 14 dni przed jego uruchomieniem. Dlatego część szkół wpisuje zasady do statutu, a część przyjmuje osobny regulamin monitoringu.

Niezależnie od formy obowiązkowe są jeszcze dwie rzeczy:

• Oznakowanie: monitorowane pomieszczenia i teren trzeba oznaczyć widocznie i czytelnie, znakami albo ogłoszeniami dźwiękowymi, najpóźniej dzień przed uruchomieniem (ust. 8). Według UODO sam piktogram kamery nie wystarcza, bo trzeba spełnić też obowiązek informacyjny z art. 13 RODO, na przykład tablicą z podstawowymi danymi i odesłaniem do pełnej informacji.
• Informacja dla nowych pracowników: każdą osobę przed dopuszczeniem do pracy dyrektor informuje o monitoringu na piśmie (ust. 7).

Gdzie w szkole i przedszkolu kamery mają sens?

Najwięcej dają kamery w miejscach, przez które przechodzą wszyscy, a gdzie nauczyciel nie stoi przez cały dzień. W typowej placówce są to:

• wejścia do budynku, żeby było wiadomo, kto wszedł i o której,
• korytarze i klatki schodowe, gdzie w czasie przerw dochodzi do większości zdarzeń,
• boisko, plac zabaw i dojścia do budynku, bo przepis pozwala obejmować także teren wokół szkoły,
• parking i stojaki na rowery, gdzie chodzi o ochronę mienia.

Kamery na boisku i przy wejściach pracują w trudnych warunkach. Na Pomorzu Zachodnim wiatr zacina deszczem pod daszki, a zimą dzień kończy się przed zakończeniem zajęć świetlicowych, dlatego liczy się obudowa odporna na wodę, obudowa odporna na uderzenia tam, gdzie kamera wisi nisko, i doświetlenie wejść. Kadr ustawia się tak, żeby kończył się na terenie placówki, a okna sąsiednich budynków przykrywa się maskami prywatności.

W przedszkolu osobnym tematem jest kontrola wejścia. Monitoring rejestruje, ale nie zatrzymuje obcej osoby. Tę rolę pełni wideodomofon przy furtce albo drzwiach, dzięki któremu personel widzi, komu otwiera, oraz elektrozaczep w drzwiach, żeby nie trzeba było zostawiać ich otwartych w godzinach przyprowadzania dzieci. Dla personelu wygodne są breloki albo karty zbliżeniowe zamiast kluczy. Więcej o otwieraniu bramy z wideodomofonu piszemy w osobnym wpisie: Wideodomofon z otwieraniem bramy.

Pozostaje ochrona samych nagrań. Rejestrator stoi w zamykanym pomieszczeniu, każda osoba z dostępem ma własne konto, a system zapisuje logowania. Taki zestaw zabezpieczeń (kontrola dostępu, rejestr logowań, szyfrowanie nagrań) UODO wymienia w materiałach o monitoringu w szkołach. Warto też zapewnić zasilanie awaryjne, żeby krótka przerwa w prądzie nie zostawiała dziury w nagraniach. Opisujemy to we wpisie o zasilaniu awaryjnym monitoringu i alarmu.

Ten wpis nie jest poradą prawną. Przy wdrożeniu monitoringu w placówce decyzje o zakresie i dokumentacji warto uzgodnić z inspektorem ochrony danych albo prawnikiem.

Jak zabezpieczyliśmy szkołę i przedszkole?

Montujemy monitoring i kontrolę dostępu w placówkach edukacyjnych.

• W szkole podstawowej: kamery wewnętrzne na korytarzach i przy wejściach, kontrola dostępu i monitoring wyjść ewakuacyjnych.
• W przedszkolu: wideodomofony i zabezpieczenie wejść, żeby personel wiedział, kogo wpuszcza.
• Kamery na boiskach i placach, odporne na pogodę i wandalizm.

Projekt przygotowujemy tak, żeby dyrektor mógł go przedstawić organowi prowadzącemu i radzie pedagogicznej. Zdjęcia są w naszych realizacjach.

Najczęstsze pytania

Czy kamery w szkole mogą nagrywać dźwięk?

Nie. Art. 108a opisuje monitoring jako środki umożliwiające rejestrację obrazu, a wskazówki Prezesa UODO mówią, że przepisy o monitoringu co do zasady nie pozwalają nagrywać dźwięku. Przy montażu wyłącza się mikrofony wbudowane w kamery.

Kto ma dostęp do monitoringu w szkole?

Osoby upoważnione przez dyrektora, osoby nagrane i ich przedstawiciele w ramach swoich praw, organy publiczne w konkretnym postępowaniu oraz odbiorcy, którzy wykażą prawnie uzasadniony interes, na przykład poszkodowani (materiały UODO). Nie oznacza to swobodnego podglądu dla wszystkich rodziców.

Czy potrzebna jest zgoda rodziców na monitoring w przedszkolu?

Przepis nie wymaga zgody każdego rodzica. Wymaga konsultacji z radą rodziców, radą pedagogiczną i samorządem uczniowskim oraz uzgodnienia z organem prowadzącym (art. 108a ust. 1 Prawa oświatowego).

Czy monitoring może służyć do oceny pracy nauczycieli?

Nie powinien. Art. 108a ust. 2 Prawa oświatowego mówi, że monitoring nie powinien stanowić środka nadzoru nad jakością wykonywania pracy przez pracowników szkoły lub placówki.

Źródła

• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1043, art. 4 pkt 1, art. 68 ust. 1 pkt 6, art. 108a ust. 1-9: ISAP.
• Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO), art. 6 ust. 1 lit. e, art. 12 ust. 3, art. 13, art. 15 ust. 3 i 4: EUR-Lex.
• UODO, Infolinia UODO: często padające pytania (podstawa prawna monitoringu w szkole publicznej, oznaczenie obszarów): uodo.gov.pl.
• Wskazówki Prezesa UODO dotyczące wykorzystywania monitoringu wizyjnego, czerwiec 2018 (oznakowanie, dźwięk, odbiorcy nagrań, pomieszczenia wyłączone): PDF.
• UODO, „Monitoring wizyjny w szkole. Aspekty prawne i techniczne”, materiały programu „Twoje dane, Twoja sprawa”, 11 stycznia 2019 (dostęp do nagrań, przechowywanie, zabezpieczenia): PDF.
• UODO i MEN, „Ochrona danych osobowych w szkołach i placówkach oświatowych. Poradnik RODO”, rozdz. 1.12: PDF.